Ki 100 tylli ki khubor ka koit ka khiah nakabynta ki khynnah ba kin tip bad ban ia sam ki dei ki ba suk bad ki ba lah ban shaniah kiba la thmu kyrpang nakabynta ki khynnah kiba ha ka rta kaba 6 haduh 14 snem. Ngi sngew ba ka long kaba donkam ba ki samla lud kiba don ha ka rta kaba 10 haduh 14 snem kin tip shaphang kane ka khubor ka koit ka khiah namar dei ha kine ki rta ba ki khynnah ki shim ia ka bynta ban long ki nongri nongsumar ia ki para kiba dang rit ha ki iing ki sem jong ki. Bad ka long ruh kaba donkam ban ithuh bad ban ai ka jingiaroh ia ki na ka bynta kane ka kam ban iarap ia ka iing ka sem ha kane ka rukom.

Ki 100 tylli ki khubor ka koit ka khiah ki kynthup ia ki 10 tylli ki khubor ha ki 10 tylli ki phang ba kongsan jong ka koit ka khiah. Kita ki long: ka Malaria (ka jingpang khieshohrih), ka Diarrhoea (ka prie pynhiar), Nutrition (ka jingioh ia ki jingbam tei met), Coughs colds & illness (ka jingpang jyrhoh, baiongkhlieh), intestinal worms (ka jingdon wieh ha ki snier), Water & Sanitation (ka umbam umdih bad ka jingleh khuid leh suba), immunization (ka jingai dawai tika ban iada na ki jingpang), ka HIV/AIDS bad ki jing aksiden, jingmynsaw, ka jingheh jingsan ha ka por khyllung. Kine ki khubor kiba suk ban sngewthuh ki long nakabynta ki kmie ki kpa bad ki nonghikai shaphang ka koit ka khiah ban pyndonkam bad ki khynnah, la ha iing ne ha skul ne ha kino kino ki seng bad ha ki jaka ai jingsumar.

Kine harum kidei ki 10 tylli ki khubor ha ka phang kaba 5: KA PYNHIAR

  1. Ka pynhiar kadei ka jingleit bar da ka um kaba jia lai sien ne tam ia kata ha ka shisngi.
  2. Ia ka pynhiar la wanrah da ki khniang jingpang ki ba ioh rung ha shyntur na ki jingbam jingdih ba la sniew ne da kaba ktah ia ka shyntur da ki kti ba jaboh ne ka jingpyndonkam ia ki shamoit ne pela ba jaboh haba bam.
  3. Ka jingduna um bad mluh ka wanrah iaka jingtlot ha ka met. Lada ym ioh ban pynbiang ia kane ka jingduna um da kaba ai jingdih, ki khyllung khynnah ki lah ban iap nohnaka jingtyrkhong ka met.
  4. Ia ka pynhiar lah ban iada da kaba ai ki jingdih kiba la pyntikna bha ba ki dei ki bym sniew ne don jingma ne khniang, kum ka um kaba bha kaba khuid, ka um snepkor, ne ka umshit ja. Ki khyllung ki kham donkam bha ia ka dud jong ka kmie.
  5. I khyllung ba pang pynhiar i tyrkhong ka shyntur bad thylliej, i don ka jingthem ki khmat, im don ummat, ka sniehdoh jong i ka long kaba ai tan bad ki kti ki kjat ki pjah. Ki khyllung ki lah ban don ruh ia i jaka ba jem ha ka khlieh.
  6. Ki khynnah kiba leit bar ba long um palat iaka san sien shisngi ne ka jingleit bar balong um bad khleh snam ne ha ba ki sdang ruh ban prie kidei ban leit bran bran sha ki doctor.
  7. Thied ia u ORS (Oral Rehydration Solution) na ki jaka ai jingsumar ne na dukan die dawai. Khleh bha ia u katkum ka jingbatai bad ka um kaba khuid ban pynlong iaka jingdih ba iarap bha nakabynta ka pynhiar.
  8. Bun ki dawai pynhiar kim treikam, hynrei u dawai ba don ia ka Zinc u pynsangeh iaka pynhiar kham kloi nakabynta ki khyllung kiba la palat ia ka 6 bnai. Dei ban ai ia u ORS ruh.
  9. Ki khynnah kiba pang pynhiar ki donkam ia ki jingbam kiba bang, ki jingbam ba la khniot ne khleh pynjem bunsien, khnang ba ka met jong ki kan ioh bor kloi.
  10. Iaka pynhiar lah ban iada da kaba ai buin ia ki khyllung, da kaba leh khuid, ka jingai dawai tika (khamtam pyrshah ia u khniang jingpang Rotavirus bad niangpyrsit) bad da kaba pyntikna ba ka bam ka dih ka long ka bha ba lait na ki khniang jingpang.

Kine ki khubor ka koit ka khiah ki dei ki ba la bishar bad pynjanai da ki riew shemphang ka koit ka khiah bad phi lah ban shem ia ki ha ka ORB health website.

Kine harum ki long khyndiat ki jingai jingmut shaphang kiei kiba ki khynnah ki lah ban leh khnang ba kin snghewthuh khambha ia ka phang bad ba kin ia sam iaka khubor bad kiwei.

KA PYNHIAR: Kaei ba ki Khynnah ki Lah Ban Leh?

  • THOH ia ki khubor halor ka jingpang Pynhiar katkum ka jingsngewthuh jongphi ha ki kyntien lajong bad ha ka ktien jongphi hi
  • PULE LYNDET ia ki khubor khnang ban ym klet ia ki.
  • SAM LANG ia ki khubor bad kiwei ki para khynnah bad kumjuh ruh bad ki bahaiing.
  • SHNA hi ia ki jingriam skain ban khanglad ia ki skain ba rah jingpang na kaba dem ha ki bam ki dih.
  • SHNA ia ki dur poster ban pyni sha kiwei ia ki dak ba ma jong ka jingpang pynhiar.
  • SHNA drama lyngkot ban pynsngewthuh ia ka por ba ngi donkam ban khot ia ki nongtrei ka koit ka khiah ban wan iarap haba pang pynhiar.
  • SHNA ia ka jingialeh kai kiew-jingkieng bad nguid-bsein ka ban iarap ia ngi ban sngewthuh kumno ban pynsangeh ia ka pynhiar.
  • SHNA ia ka synduk First Aid (ka synduk ba buh ia ki tiar iarap ba donkam lada don mano mano ba mynsaw) nakabynta ha iing bad ha skul ha kaba u ORS ruh u don.
  • SHNA ia ka drama ha kaba arngut ki kmie ki ia kren kumno ki sumar ia ki khun jongki ba kin koit noh na ka jingpang pynhiar.
  • LEH ia ka jingialehkai ha kaba yn kdew ha ka dur i khyllung ba pang pynhiar ia ki dak ki shin jong ka jingduna um ha ka met.
  • KHMIH kumno u jingthung u donkam ia ka um ban heh ban san – wad bniah kaei kaba jia lada u jingthung um ioh um.
  • IARAP ban iada na ka pynhiar da kaba sumar khuid ialade bad ia ki jaka shong jaka sah.
  • IALEHKAI iaka jingialehkai Khublei Kti ban tip katno ki khniang jingpang ki kloi ban saphriang.
  • KYLLI ia ki kmie ki kpa, ha ka por jong ki haduh katno bnai ne snem la ju ai buin ia khyllung? Kumno ngi sumar ia ka pynhiar ha iing da kaba ai ia u ORS bad u dawai Zinc? Kiei ki dak jingma kiba pynithuh ba ngi donkam ia ka jingiarap na ki nongtrei ka koit ka khiah? Ki jait jingdih aiu kiba ngi lah ban dih ha ba pang pynhiar? Kumno ngi lah ban pynlong ia ka um kaba bit ban dih da kaba ngi thad ha ka sngi? Ki jait jingdih aiu ki long ki ba bit ban dih haba ngim don ORS? Kaei ka suh-ot bad ka prie-pynhiar bad kumno ki saphriang?

Nakabynta ki jingtip ba kham bniah ban shna ia ka jingriam skain (Fly Trap), ka jinglehkai Khublei Kti (The Handshaking Game) lane kumno ban pyniap ia ki khniang jingpang kiba don ha ka um da kaba thad ia ka ha ka sngine kano kano ka jingtip, phi lah ban shem bad wad ha ka www.childrenforhealth.org lane clare@childrenforhealth.org.

খাশি Home