Ki 100 tylli ki khubor ka koit ka khiah nakabynta ki khynnah ba kin tip bad ban ia sam ki dei ki ba suk bad ki ba lah ban shaniah kiba la thmu kyrpang nakabynta ki khynnah kiba ha ka rta kaba 6 haduh 14 snem. Ngi sngew ba ka long kaba donkam ba ki samla lud kiba don ha ka rta kaba 10 haduh 14 snem kin tip shaphang kane ka khubor ka koit ka khiah namar dei ha kine ki rta ba ki khynnah ki shim ia ka bynta ban long ki nongri nongsumar ia ki para kiba dang rit ha ki iing ki sem jong ki. Bad ka long ruh kaba donkam ban ithuh bad ban ai ka jingiaroh ia ki na ka bynta kane ka kam ban iarap ia ka iing ka sem ha kane ka rukom.

Ki 100 tylli ki khubor ka koit ka khiah ki kynthup ia ki 10 tylli ki khubor ha ki 10 tylli ki phang ba kongsan jong ka koit ka khiah. Kita ki long: ka Malaria (ka jingpang khieshohrih), ka Diarrhoea (ka prie pynhiar), Nutrition (ka jingioh ia ki jingbam tei met), Coughs colds & illness (ka jingpang jyrhoh, baiongkhlieh), intestinal worms (ka jingdon wieh ha ki snier), Water & Sanitation (ka umbam umdih bad ka jingleh khuid leh suba), immunization (ka jingai dawai tika ban iada na ki jingpang), ka HIV/AIDS bad ki jing aksiden, jingmynsaw, ka jingheh jingsan ha ka por khyllung. Kine ki khubor kiba suk ban sngewthuh ki long nakabynta ki kmie ki kpa bad ki nonghikai shaphang ka koit ka khiah ban pyndonkam bad ki khynnah, la ha iing ne ha skul ne ha kino kino ki seng bad ha ki jaka ai jingsumar.

Kine ki long ki 10 tylli ki khubor nakabynta ka phang kaba 9: KA JINGIADA NA KI AKSIDEN KALI BAD KI JINGMYNSAW

  1. Ki jaka shet ki long kiba ma nakabynta ki khynnah rit. Wat shah ia ki ban leit shajan ding ne shajan ki tiar kiba nep.
  2. Ki khynnah rit kidei ban kiar na ka tdem ding. Kane ka pynpang bad pynjyrhoh ia ki.
  3. Dei ban buh ia kiei kiei kiba long bih jngai na ki khynnah. Wat buh ia kiei kiei kiba long bih ha ki ha ki bitor ba la dep pyndonkam.
  4. Lada i khyllung i ing ding, theh um pjah wut wut ha ka jaka ba ing haduh ban da jah ka jingtyrha (kumba 10 minit tam).
  5. Ki kali bad ki thuk thuk ki pyniap bad pynmynsaw ia ki khynnah rit jan manla ka sngi. Kiar na ki kali haba iaid ha surok bad hikai ia kiwei kumno ba kin husiar haba ki iaid ha surok.
  6. Peit bhaia ki tiar kiba lah ban pynmynsaw ia ki khynnah rit, kum ki tari, ki iit, u plok lait, ki waiar, ki prek, ki pin bad kiwei kiwei de
  7. Wat shah ia ki khynnah rit ban bam jakhlia lane ba kin thep ia kino kino ki tiar kiba rit kum ki budam ne ki pisa khutia ha shyntur namar kine ki lah ban set ia ka jingring mynsiem.
  8. Wat shah ia ki khynnah rit ban ieng ne lehkai hajan ki wah, ki pung, ki nan, ioh ki hap shapoh um.
  9. Shna ia ka synduk First Aid (ka synduk ba buh ia ki tiar iarap ba donkam lada don mano mano ba mynsaw lane pang) nakabynta ki iing bad ki skul ( buh ha ka ia ka sabon, ka khanshi, u kynphad, ki jingsop, ki dawai tah mong, ki plastar, u thermometer, bad ki jingdih ORS)
  10. Haba phi leit jingleit sha ki jaka ba phim pat ju leit bad i khynnah rit, long kiba phikir bha. Peit bad kylli bniah shaphang ki jaka kiba lah ban buh ia ki khynnah ha ka jingma.

Kine ki khubor ka koit ka khiah ki dei ki ba la bishar bad pynjanai da ki riew shemphang ka koit ka khiah bad phi lah ban shem ia ki ha ka ORB health website.

Kine harum ki long khyndiat ki jingai jingmut shaphang kiei kiba ki khynnah ki lah ban leh khnang ba kin snghewthuh khambha ia ka phang bad ba kin ia sam iaka khubor bad kiwei.

KA JINGIADA NA KI AKSIDEN KALI BAD JINGMYNSAW: Kaei kaba ki khynnah ki lah ban leh?

  • THOH la ki jong ki ki khubor shaphang KA JINGIADA NA KI JINGMA BAD JINGMYNSAW ha ki kyntien la jong ha ka ktien jong phi hi.
  • PULE LYNDET ia kine ki khubor khnang ba phin nym klet.
  • SAM ia kine ki khubor sha kiwei ki para khynnah bad ki bahaiing hasem.
  • SHNA ia ki dur poster ban pyni kumno ban buh bha ia ki dawai ba long bih da kaba thoh kyrteng ha ki khiew ba la buh ia ki bad buh ia kita jngai na ki khynnah.
  • SHNA ia ka synduk First Aid ban buh ia ki dawai dashin ba donkam lada don mano mano ba mynsaw.
  • SHNA iaki jingialehkai ki ban ym pynmynsaw ia ki khynnah rit haba ki ialehkai bad ki.
  • SHNA ia ki tyllai ba la teh bad ki kynja tiar ba per bad buh ia ki hajan ki wah bad ki nan khnang ba lah ban pyndonkam ha ki khep kiba donkam kyrkieh, kum haba pyllait im iano iano ba ngam jyllop ha um.
  • SHNA ia ki jaka buh dawai ha ki skul.
  • PYNLONG ia ki jingialang ban batai shaphang kumno ban iada ia ki khynnah rit na ki jingmynsaw.
  • PYNLEHKAI ia ka jinglehkai “But Why” kaba dei shaphang ki jingma jingmynsaw kiba lah ban jia ha ki iing jongngi.
  • WAD BNIAH hangno don ki jaka ha shnong kiba lah ban buh ia ki khynnah ha ka jingma na kaba ngam jyllop, bad ka ei kaba lah ban leh ban iada ia ki khynnah na ki jingma kiba kum kita.
  • PYRKHAT shaphang ki lad ki lynti ban pynlong ia ki iing ki sem jongngi kiba lait na ki jingma bad ia sam ia kita ki jingmut lyngba ki dur poster, ki jingrwai bad ki drama.
  • KYLLI na ki nongtrei ka koit ka khiah ia kiei kiba ngi donkam ban buh ha ka synduk First Aidka ban buh ha iing bad ha ki skul.
  • SHNA BAD IALEHKAI ia ka jingialehkai Kdew ia ki Jingma (Spot the Danger) ha ki dur poster bad peit la ngi lah ban kdew ia baroh ki jingma.
  • SDANG ia ka jingialap paidbah ban pyntip bad pynshai shaphang kumno ban iada ia ki khynnah na ki aksiden ha ki surok.
  • AK DRAMA ban pyni ia ka jingtip jongphi ia ki lad iada na ki jingma haba phi ri bad peit khyllung.
  • HIKAI ialade ban nang ia ka jingai jingiarap ba mar mar khnang ba phi lah ban iarap ha ki khep ba donkam jingiarap kyrkieh. Ak drama ban nang kham pynjanai ia ka jingnang bad jingdonsap jongphi ban ai ia ka jingiarap ba mar mar haba jia ki jingmynsaw, bad pyni lem ia ki bahaiing bad ki paralok.
  • DRO ia ka dur kaba kdew ia kino kino ki jingma kiba ap ia ki khynnah rit ha ki iing jongngi.
  • SAM lem ia ka jingtip halor kaei kaba phi tip shaphang ki jingma kiba lah ban wanrah ia ka jingmynsaw ia ki khynnah sha kiba la heh la san.
  • HIKAI IALADE ban leh kumno haba i khyllung i jnang ne sahkut eiei hapoh shyntur ne tangkro. Hikai lem ia ki mei ieit pa ieit bad ia ki para ki hynmen ia kata.
  • HIKAI IALADE ban long kiba phikir ban peit lypa ia ki jaka ba don jingma na ka pluh ding ne ing ding, ka ngam jyllop, ne na ki surok ba bun kali.
  • KYLLI ia kiei ki jingma kiba ap na ka jingpluh ne jinging ding ha iing? Kumno ngin leh lada don mano mano ki khluit ding? Kumno ngin iada ia ki khyllung na ki tiar khluit ne um khluit ha iing shetja? Hato ki briew ki ju sumar ban buh ia ki khyllung sha jngai na ki jingma ha ki shnong ki jongngi? – Kumno? Balei ki khyllung ki kham mad ia ki jingma jong ka jingjnang bad jingsahkut tiar ha ki tangkro ban ia ki khynnah samla bad rangbah? Kumno ngin iarap ia kiwei kiba jan ngam jyllop khlem da buh pat ialade ha kajuh ka jingma?

Nakabynta ki jingtip ba bniah halor kumno ban shna ia ka Kor thet kti (Tippy Tap) ne kiei ki tiar bad dawai ki ba dei ban don ha ka synduk First Aid ne ki nuksa na bynta ka poster dur ban Kdew ia ki Jingma (Spot the Dangers Poster), sngewbha wad bad shem ha ka www.childrenforhealth.org lane clare@childrenforhealth.org.

খাশি Home